Trong bối cảnh các quy định pháp luật về thuế liên tục được cập nhật, việc nắm vững các căn cứ pháp lý như Nghị định 68/2026/NĐ-CP và các Thông tư hướng dẫn (18/2026/TT-BTC, 152/TT-BTC) là yếu tố tiên quyết giúp hộ kinh doanh (HKD) và cá nhân kinh doanh vận hành ổn định, đúng quy định.

Dưới đây là tổng hợp các thay đổi trọng yếu về phương pháp tính thuế, kê khai và chế độ sổ sách kế toán dành cho nhóm đối tượng có doanh thu từ 500 triệu đến 03 tỷ đồng/năm.

Các phương pháp xác định nghĩa vụ thuế

Hiện nay, cơ quan quản lý thuế cho phép người nộp thuế linh hoạt lựa chọn phương pháp tính thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) phù hợp với mô hình hoạt động, cụ thể:

• Thuế Giá trị gia tăng (GTGT): Được xác định theo công thức:

  Thuế GTGT phải nộp = Tỷ lệ * %Doanh thu

• Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN): Người nộp thuế được chọn một trong hai phương án:

  • Cách 1: Tính trên doanh thu vượt ngưỡng. Công thức:

    Thuế TNCN = Thuế suất * Doanh thu tính thuế

    (Chỉ áp dụng cho phần doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu đồng).

  • Cách 2: Tính trên lợi nhuận thực tế. Công thức:

    Thuế TNCN = 15% * ( Doanh thu - Chi phí được trừ)

• Lưu ý: Nếu HKD lựa chọn tính thuế theo Cách 2, phương pháp này phải được duy trì ổn định trong ít nhất 02 năm liên tục.

Quy định về kê khai và nộp thuế

Việc tuân thủ thời hạn và địa điểm nộp hồ sơ thuế giúp HKD tránh được các rủi ro về xử phạt hành chính:

Chế độ hóa đơn và hệ thống sổ sách kế toán

Tùy vào mức doanh thu và phương pháp tính thuế, chế độ kế toán sẽ có sự khác biệt rõ rệt:

• Hóa đơn điện tử: * Bắt buộc đối với các đơn vị có doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm trở lên.

  • Khuyến khích sử dụng đối với doanh thu từ 500 triệu đến dưới 01 tỷ đồng nếu đủ điều kiện hạ tầng công nghệ.

• Báo cáo hàng tồn kho: HKD tính thuế theo Cách 2 phải lập Bảng kê hàng tồn kho tại thời điểm 31/12/2025 (Mẫu 01/BK-HTK) và gửi kèm tờ khai thuế quý I/2026.

• Hệ thống sổ kế toán:

  • Đối với Cách 1: Chỉ cần duy trì Sổ doanh thu (Mẫu S2a-HKD).

  • Đối với Cách 2: Phải duy trì hệ thống 04 loại sổ gồm: Sổ doanh thu (S2b-HKD), Sổ chi tiết doanh thu và chi phí (S2c-HKD), Sổ vật liệu hàng hóa (S2d-HKD) và Sổ tiền (S2e-HKD).

  • Lưu ý: Các hoạt động chịu thuế TTĐB, tài nguyên hoặc bảo vệ môi trường cần sử dụng thêm Sổ theo dõi nghĩa vụ khác (Mẫu S3a-HKD).

Nghĩa vụ thông báo tài khoản ngân hàng

Để tăng cường minh bạch trong quản lý dòng tiền, HKD có trách nhiệm thông báo toàn bộ các tài khoản ngân hàng và ví điện tử dùng cho mục đích kinh doanh (Mẫu 01/BK-STK).

Thời hạn thực hiện: Nộp cùng với tờ khai thuế đầu tiên của năm 2026 hoặc ngay khi bắt đầu hoạt động kinh doanh.

Việc hiểu đúng và áp dụng chính xác các quy định trên không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa được chi phí thuế dựa trên tình hình kinh doanh thực tế.