Sự thay đổi trong Luật BHXH 2024 không chỉ mở rộng đối tượng bao phủ mà còn tạo ra "lưới an sinh" vững chắc cho các cá nhân đang trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh hộ gia đình. Việc nắm rõ lộ trình và mức đóng sẽ giúp chủ hộ chủ động hơn trong kế hoạch tài chính và đảm bảo quyền lợi dài hạn.
Đối tượng áp dụng và lộ trình thực hiện
Theo quy định mới, việc tham gia BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh được chia thành hai giai đoạn cụ thể dựa trên phương pháp nộp thuế:
Từ ngày 01/07/2025: Áp dụng bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai.
Từ ngày 01/07/2029: Áp dụng bắt buộc đối với các chủ hộ kinh doanh còn lại (không thuộc diện kê khai).
Lưu ý: Trước thời điểm 01/07/2029, những chủ hộ không thuộc diện kê khai vẫn có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện nếu có nhu cầu.
Cơ cấu mức đóng và căn cứ xác định tiền lương
Tổng mức đóng hàng tháng của chủ hộ kinh doanh là 29,5% dựa trên mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm do chủ hộ tự lựa chọn. Trong đó, tỷ lệ phân bổ vào các quỹ như sau:
3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
4,5% vào quỹ bảo hiểm y tế (BHYT).
Về mức lương làm căn cứ đóng, chủ hộ được quyền tự chọn nhưng phải đảm bảo nằm trong khung quy định: Thấp nhất bằng mức tham chiếu (hiện tại là 2.340.000 đồng/tháng) và cao nhất không quá 20 lần mức tham chiếu này. Như vậy, mức đóng tối thiểu hiện nay là 690.300 đồng/tháng và tối đa là 13.806.000 đồng/tháng.
Phương thức và thời hạn nộp tiền bảo hiểm
Để tạo điều kiện thuận lợi cho dòng tiền của hộ kinh doanh, cơ quan bảo hiểm cung cấp các phương thức đóng linh hoạt:
Chu kỳ đóng: Chủ hộ có thể chọn đóng hàng tháng, 3 tháng một lần hoặc 6 tháng một lần.
Thời hạn: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng kế tiếp ngay sau chu kỳ đóng đã chọn.
Thay đổi mức đóng: Sau 12 tháng đóng liên tục theo mức lương đã chọn, chủ hộ có quyền điều chỉnh lại căn cứ tiền lương đóng BHXH để phù hợp với tình hình kinh doanh thực tế.
Quy trình đăng ký tham gia
Chủ hộ kinh doanh có thể thực hiện thủ tục đăng ký thông qua hai kênh chính:
Đăng ký trực tiếp: Nộp tờ khai đăng ký tham gia BHXH trực tiếp tại cơ quan BHXH địa phương.
Đăng ký thông qua hộ kinh doanh: Thực hiện nộp tờ khai cùng danh sách người lao động tham gia bảo hiểm tại đơn vị (nếu hộ kinh doanh có thuê mướn lao động).
Việc thực hiện đúng quy trình ngay từ đầu sẽ giúp quá trình đối soát và hưởng các chế độ sau này (như ốm đau, thai sản) được xử lý nhanh chóng, chính xác.
Các trường hợp không thuộc diện tham gia bắt buộc
Quy định này cũng nêu rõ các nhóm chủ hộ kinh doanh không phải thực hiện đóng BHXH bắt buộc từ ngày 01/07/2025, bao gồm:
Chủ hộ kinh doanh đang trong thời gian hưởng lương hưu hoặc các khoản trợ cấp BHXH, trợ cấp hàng tháng khác.
Chủ hộ kinh doanh đã đến tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và hiểu rõ quyền lợi từ các chế độ hưu trí, thai sản, và khám chữa bệnh BHYT là cách tốt nhất để chủ hộ kinh doanh bảo vệ bản thân và gia đình trước các rủi ro về sức khỏe và thu nhập trong tương lai.