Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) 2025 và Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.

Thông tin này có ý nghĩa rất lớn đối với đông đảo người nộp thuế nói chung trên cả nước. Đồng thời, do Luật thuế TNCN cũng như Luật Quản lý thuế đã chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1/7, việc kịp thời ban hành văn bản hướng dẫn rõ ràng sẽ tạo thuận lợi đáng kể cho người làm trong lĩnh vực kế toán thuế như chúng tôi.

Nhìn chung, việc các văn bản hướng dẫn đi vào hiệu lực từ đầu tháng 7 sẽ mang đến nhiều thay đổi cốt lõi trong quản lý thuế.

Đối với người làm công ăn lương, mặc dù một số điều khoản của Luật thuế TNCN 2025 đã có hiệu lực và được áp dụng từ 1/1/2026, góp phần giảm số thuế TNCN phải nộp, tuy nhiên vẫn còn một số nút thắt cần được cởi bỏ bằng quy định cụ thể ở văn bản hướng dẫn. 

Thứ nhất, về thu nhập được miễn thuế, Nghị định 253 đã làm rõ và xác nhận thu nhập được miễn thuế TNCN gồm toàn bộ thu nhập từ lương, tiền công làm việc ban đêm, làm thêm giờ và tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép. 

So với quy định trước đây chỉ miễn thuế đối với phần trả cao hơn do làm việc ban đêm, làm thêm giờ thì việc miễn thuế toàn bộ thu nhập làm ban đêm, làm thêm giờ và quy định bổ sung miễn thuế  tiền lương, tiền công của những ngày không nghỉ phép thực sự là cú hích và động viên lớn với người lao động phải hy sinh thời gian của cá nhân và gia đình vì công việc. 

Nghị định 253 cũng quy định rõ miễn thuế TNCN trong nhiều trường hợp khác, bao gồm miễn thuế thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải, chuyển nhượng tín chỉ carbon, chuyển nhượng trái phiếu xanh hay miễn thuế thu nhập từ tiền lương, tiền công trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời miễn thuế 5 năm cho thu nhập từ tiền lương, tiền công đối với cá nhân là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao và nhân lực công nghệ cao. Đối tượng được áp dụng những khoản miễn thuế này là khá đặc thù và trong những trường hợp nhất định.

Thứ hai, các khoản không tính vào thu nhập chịu thuế đã được quy định rõ là không bao gồm khoản tiền và lợi ích nhận được từ nguồn tài chính công đoàn không mang tính chất tiền lương, tiền công theo quy định của Luật công đoàn. Trước đây, do không có quy định rõ về điểm này dẫn đến nhiều trường hợp cán bộ, công nhân viên đi nghỉ mát bằng nguồn quỹ công đoàn vẫn phải tính thêm vào thu nhập chịu thuế nếu khoản chi ghi đích danh một hoặc một nhóm cá nhân.

Chi phí liên quan đến phương tiện đưa đón người lao động từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại nếu theo quy chế của người lao động cũng nằm trong danh sách không tính vào thu nhập chịu thuế theo Nghị định 253. Theo quy định cũ, chỉ trường hợp phương tiện phục vụ đón tập thể là không tính vào thu nhập chịu thuế, còn trường hợp phương tiện đưa đón riêng cho từng cá nhân vẫn phải tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân được đưa đón.

Nghị định 253 cũng sửa đổi theo hướng không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN khoản tiền trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc người lao động nhận được theo mức quy định của người sử dụng lao động. Trường hợp mức trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm của người sử dụng lao động cao hơn mức quy định của pháp luật thì mức chi trả vượt mức này cũng không bị tính vào thu nhập chịu thuế. Trước đó, quy định cũ chỉ không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN khoản tiền trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc người lao động nhận được theo mức quy định của pháp luật. Đây là thay đổi hết sức nhân văn, tạo cơ chế linh hoạt cho người sử dụng lao động và gỡ bỏ gánh nặng về thuế với người lao động khi thôi việc hay chẳng may mất việc.

Thứ ba, điều mà nhiều người lao động mong đợi nhất có lẽ là các khoản được giảm trừ khỏi thu nhập chịu thuế khi xác định thu nhập tính thuế TNCN. Nghị định 253 nâng mức giảm trừ cho khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ từ mức 1 triệu đồng/người/tháng lên mức 3 triệu đồng/người/tháng bao gồm cả số tiền do người sử dụng lao động đóng và số tiền do người lao động tự đóng.

Khoản chi cho y tế, giáo dục – đào tạo cho bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc cũng được trừ khỏi thu nhập chịu thuế với mức khống chế 23 triệu đồng/người/năm về y tế và 24 triệu đồng/người/năm về giáo dục – đào tạo, áp dụng cho người nộp thuế là các cá nhân cư trú. Điểm còn có phần bất cập của chính sách này là việc người lao động sẽ phải tự quyết toán thuế TNCN vào thời điểm cuối năm nếu muốn được tính giảm trừ các khoản chi này.

Ngoài ra, Nghị định 253 cũng nâng hạn mức khấu trừ thuế 10% đối với tiền lương, tiền công, tiền thù lao trả cho các cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng lao động dưới 3 tháng từ mức 2 triệu đồng/lần lên mức 5 triệu đồng/lần. Nếu người lao động có thêm thu nhập này ở nơi khác bình quân không quá 15 triệuđồng/tháng và đơn vị chi trả đã khấu trừ 10% thì cũng không phải quyết toán thuế TNCN với khoản thu nhập thêm này. 

Đối với các cổ đông, chủ sở hữu công ty và doanh nghiệp, Nghị định 253 thực sự đã gỡ bỏ được nút thắt trong lòng rất nhiều doanh nhân khi chính thức xác nhận chuyển nhượng chứng khoán bao gồm cả chuyển nhượng cổ phần là cổ phiếu trong công ty cổ phần theo quy định của Luật Doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là chủ sở hữu cổ phiếu trong công ty cổ phần khi chuyển nhượng cổ phiếu sẽ chỉ nộp mức thuế TNCN 0,1% trên giá chuyển nhượng, tương tự mức thuế áp với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán.

Việc chuyển nhượng vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn, bên cạnh cách tính thuế bằng 20% trên thu nhập tính thuế như quy định trước đây, Nghị định 253 đã bổ sung cách tính thuế bằng 2% trên giá chuyển nhượng trong trường hợp không xác định giá mua và các chi phí liên quan đến chuyển nhượng. Điều này được đánh giá là rất phù hợp và dễ thực hiện cho nhiều doanh nhân vốn không có nhiều thời gian để lưu giữ đầy đủ hồ sơ, giấy từ chứng minh giá mua và chi phí chuyển nhượng.

Trong các hoạt động khác, Nghị định 253 chưa quy định việc đánh thuế khi cá nhân chuyển nhượng vàng và giữ nguyên quy định trước đây về chuyển nhượng bất động sản. Với tình hình biến động của giá vàng đang trên đà đi xuống, theo tôi đây là động thái phù hợp, vì nếu đánh thuế ngay hoạt động chuyển nhượng vàng cũng có nghĩa là cá nhân dù bị lỗ nhưng vẫn phải nộp thuế khi bán vàng.

Nghị định 253 cũng nâng ngưỡng miễn thuế, từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng với một số thu nhập gồm: thu nhập từ tiền bản quyền; thu nhập từ trúng thưởng, từ nhận thừa kế, quà tặng và thu nhập từ nhượng quyền thương mại. Trong đó, mức thuế suất với thu nhập từ nhượng quyền thương mại được điều chỉnh tăng từ 5% lên 10%.

Trong thời gian tới khi Nghị định 253 được triển khai áp dụng trong thực tiễn có thể sẽ có thêm các ý kiến khác nhau, nhưng theo tôi, Nghị định 253 đã phần nào làm rõ và cởi bỏ được nhiều băn khoăn, vướng mắc của cộng đồng kế toán thuế, của bộ phận tiền lương nhân sự, của người lao động và của cả doanh nhân, chủ doanh nghiệp.

Cùng với việc quy định chuyển kỳ kê khai thuế TNCN từ tháng sang quý kể từ quý II/2026, Chính phủ cũng ban hành Nghị định 254 và bổ sung các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử, nới lỏng về thời điểm lập hóa đơn và xác nhận chưa phải lập hóa đơn cho tiền đặt cọc theo quy định của Luật Dân sự. Tôi tin rằng, đây là những cải cách rất thiết thực, gỡ bỏ các điểm nghẽn về hóa đơn, chứng từ trong thời gian qua và sẽ giúp giảm tải đáng kể khối lượng công việc, thêm thời gian cho cộng đồng kế toán thuế và bộ phận tiền lương nhân sự.

Riêng với người lao động nộp thuế từ tiền lương, tiền công, do Nghị định 253 chỉ là văn bản hướng dẫn Luật thuế TNCN 2025, nên dù có thêm các quy định về miễn, giảm và nâng mức miễn, giảm (trừ một số trường hợp đặc biệt như thôi việc, mất việc làm hay có thu nhập đột biến từ làm thêm giờ, làm ca đêm), theo tôi, nhìn chung sẽ không thay đổi quá nhiều đến số thuế phải nộp khi Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7. Do vậy, người lao động không nên đặt quá nhiều kỳ vọng vào số thuế sắp được giảm hay thu nhập tăng thêm sau khi áp dụng Nghị định mới.