Một trong những thắc mắc phổ biến của người lao động (NLĐ) và bộ phận nhân sự doanh nghiệp là liệu thời gian ốm đau, điều trị y tế trùng với lịch nghỉ phép năm có được quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH) chi trả trợ cấp hay không. Dưới góc độ pháp lý, quy định hiện hành đã nêu rõ nguyên tắc thực hiện cũng như cách xử lý cho từng trường hợp cụ thể.
Nguyên tắc không chi trả trùng hai chế độ cùng một thời điểm
Trợ cấp ốm đau về bản chất là khoản tài chính bù đắp cho phần thu nhập bị giảm hoặc mất đi của NLĐ khi phải tạm dừng làm việc để điều trị bệnh.
Trong thời gian nghỉ phép hằng năm, NLĐ vẫn được doanh nghiệp chi trả 100% tiền lương theo đúng quy định của Bộ luật Lao động. Việc không phát sinh khoảng hụt về thu nhập đồng nghĩa với việc NLĐ không thuộc đối tượng được quỹ BHXH chi trả trợ cấp ốm đau cho các ngày nghỉ trùng này.
Hệ thống căn cứ pháp lý quy định chi tiết
Nghĩa vụ và quyền lợi của NLĐ trong trường hợp nghỉ bệnh trùng phép năm được ghi nhận nhất quán tại các văn bản quy phạm pháp luật sau:
Luật Bảo hiểm xã hội 2024: Điểm d Khoản 2 Điều 42 quy định rõ NLĐ không thuộc diện hưởng trợ cấp ốm đau nếu thời gian điều trị trùng với các kỳ nghỉ theo quy định của pháp luật lao động (bao gồm nghỉ phép năm).
Nghị định 158/2025/NĐ-CP: Khoản 10.2 Điều 10 tái khẳng định cơ quan BHXH không thanh toán chế độ ốm đau cho các ngày nghỉ trùng với phép hằng năm, nghỉ việc riêng hoặc nghỉ không hưởng lương.
Thông tư 12/2025/TT-BNV: Khoản 1 Điều 6 hướng dẫn thời gian tính hưởng chế độ ốm đau phải loại trừ các ngày trùng với lịch nghỉ phép năm hoặc các khoảng thời gian nghỉ việc khác vẫn được hưởng nguyên lương.
Phương án xử lý khi thời gian điều trị ốm đau kéo dài vượt số ngày phép năm
Trường hợp NLĐ mắc bệnh cần điều trị dài ngày và số ngày nghỉ thực tế vượt quá số ngày nghỉ phép năm đã đăng ký:
Đối với các ngày ốm đau nằm ngoài thời gian nghỉ phép năm: Nếu không trùng với các ngày nghỉ hưởng nguyên lương khác, NLĐ hoàn toàn được cơ quan BHXH xem xét giải quyết chế độ trợ cấp ốm đau theo quy định.
Hồ sơ thủ tục cần chuẩn bị: NLĐ cần cung cấp chứng từ y tế hợp lệ do cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền cấp, bao gồm Giấy ra viện (trường hợp điều trị nội trú) hoặc Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (trường hợp điều trị ngoại trú).
Danh mục văn bản pháp luật trích dẫn
Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 ngày 29/06/2024.
Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Thông tư số 12/2025/TT-BNV ngày 30/06/2025 của Bộ Nội vụ hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Lời kết
Việc nắm vững nguyên tắc "không hưởng trùng hai chế độ" giúp người lao động và doanh nghiệp chủ động trong công tác kê khai, lập hồ sơ hưởng chế độ BHXH chính xác. Điều này không chỉ đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật mà còn giúp tối ưu hóa quyền lợi hợp pháp của NLĐ đối với khoảng thời gian điều trị ốm đau thực tế nằm ngoài lịch nghỉ phép năm.