Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (chính thức áp dụng từ ngày 01/07/2025) mang đến bước ngoặt lớn về chính sách an sinh khi hạ thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tối thiểu từ 20 năm xuống 15 năm. Đồng thời, văn bản này đã chuẩn hóa các quy định cho phép người lao động (NLĐ) đóng bù hoặc đóng gộp một lần cho khoảng thời gian còn thiếu. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng hỗ trợ NLĐ chủ động hoàn thiện điều kiện thụ hưởng lương hưu.

Dưới đây là tổng hợp chi tiết các trường hợp được đóng bù BHXH theo quy định pháp luật mới nhất.

Đóng một lần cho thời gian còn thiếu tối đa 6 tháng đối với BHXH bắt buộc

Chính sách này áp dụng cho những cá nhân đang tham gia BHXH bắt buộc đã cán mốc tuổi nghỉ hưu nhưng chỉ còn thiếu một khoảng thời gian ngắn để đủ điều kiện nhận hưu trí:

• Điều kiện áp dụng: NLĐ đạt độ tuổi nghỉ hưu theo quy định nhưng tích lũy thời gian đóng BHXH bắt buộc còn thiếu tối đa 06 tháng.

• Mức đóng: Được xác định bằng tổng tỷ lệ đóng của NLĐ và người sử dụng lao động (NSDLĐ) vào quỹ hưu trí, tử tuất tại thời điểm trước khi nghỉ việc.

• Thời điểm đóng: Thực hiện sớm nhất vào tháng liền kề trước tháng đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí.

• Căn cứ pháp lý: Khoản 7 Điều 33 Luật BHXH 2024; Khoản 2 Điều 12 Thông tư 12/2025/TT-BNV.

Đóng gộp một lần cho thời gian còn thiếu tối đa 5 năm

Đây là giải pháp mở ra cơ hội nhận lương hưu cho người tham gia BHXH tự nguyện hoặc các trường hợp chuyển đổi từ BHXH bắt buộc sang tự nguyện khi đã lớn tuổi:

• Điều kiện áp dụng: Người tham gia đủ tuổi nghỉ hưu nhưng tổng thời gian tích lũy BHXH còn thiếu không quá 05 năm (60 tháng) được phép đóng một lần cho đủ 15 năm (theo quy định mới) hoặc 20 năm (theo quy định chuyển tiếp).

• Mức đóng: Tính bằng tổng mức đóng của các tháng còn thiếu, có cộng thêm tiền lãi gộp dựa trên lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề.

• Thời điểm hưởng hưu trí: Tính từ ngày 01 của tháng liền kề sau tháng đã hoàn tất nghĩa vụ đóng cho số năm còn thiếu.

• Căn cứ pháp lý: Điểm e Khoản 2 Điều 36 Luật BHXH 2024; Điều 7 Nghị định 159/2025/NĐ-CP; Khoản 6 Điều 5 Thông tư 11/2025/TT-BNV.

Đóng bù BHXH sau khoảng thời gian tạm dừng đóng

Đối với các biến động khách quan trong quá trình sản xuất - kinh doanh hoặc hoạt động lao động, pháp luật cho phép tạm dừng và thực hiện đóng bù sau đó:

• Trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn: NSDLĐ buộc phải tạm dừng vận hành do nguyên nhân bất khả kháng dẫn đến mất khả năng đóng BHXH sẽ được tạm dừng nộp vào quỹ hưu trí và tử tuất tối đa 12 tháng. Khi hết thời hạn này, doanh nghiệp có trách nhiệm đóng bù cho toàn bộ thời gian tạm dừng.

• Trường hợp NLĐ bị tạm giam hoặc tạm đình chỉ công việc: Khi NLĐ được truy lĩnh đủ tiền lương (do được xác định oan sai hoặc không bị xử lý kỷ luật) thì phải thực hiện đóng bù BHXH cho khoảng thời gian này.

• Lưu ý quan trọng: Nếu NLĐ đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí ngay trong thời gian đang tạm dừng đóng, các bên liên quan phải lập tức hoàn tất nghĩa vụ đóng bù để làm căn cứ giải quyết lương hưu.

• Căn cứ pháp lý: Điều 37 Luật BHXH 2024; Điều 9 Nghị định 157/2025/NĐ-CP; Điều 10 Nghị định 158/2025/NĐ-CP.

Đóng bù phần thời gian còn thiếu để hưởng trợ cấp hằng tháng

Luật BHXH 2024 đã bổ sung cơ chế nhân văn cho những trường hợp đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa tích lũy đủ thời gian đóng BHXH để nhận lương hưu và cũng chưa đạt mốc tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội:

• Quyền lợi áp dụng: Trường hợp thời gian đóng BHXH chưa đủ để tính hưởng trợ cấp hằng tháng cho đến khi đạt độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (75 tuổi), NLĐ có quyền đóng một lần cho số tháng còn thiếu để được thụ hưởng chế độ trợ cấp hằng tháng.

• Căn cứ pháp lý: Khoản 3 Điều 23 Luật BHXH 2024; Khoản 3 Điều 23 Nghị định 158/2025/NĐ-CP.

Các văn bản pháp luật được trích dẫn trong bài viết

1. Luật BHXH số 41/2024/QH15 ngày 29/06/2024 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025).

2. Nghị định số 157/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc.

3. Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHXH về chế độ hưu trí và tử tuất.

4. Nghị định số 159/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHXH tự nguyện.

5. Thông tư số 11/2025/TT-BNV ngày 30/06/2025 của Bộ Nội vụ hướng dẫn chi tiết về BHXH tự nguyện.

6. Thông tư số 12/2025/TT-BNV ngày 30/06/2025 của Bộ Nội vụ hướng dẫn chi tiết về BHXH bắt buộc.

Lời kết

Những cải cách trong Luật BHXH 2024 mang lại cơ hội tiếp cận chính sách an sinh linh hoạt và chủ động hơn cho người lao động. Việc giảm mốc thời gian đóng tối thiểu xuống 15 năm cùng cơ chế đóng một lần/đóng bù giúp rút ngắn hành trình tích lũy hưu trí. Để đảm bảo tối đa quyền lợi cá nhân, người lao động nên thường xuyên theo dõi tiến trình tham gia BHXH qua ứng dụng VssID hoặc chủ động liên hệ cơ quan BHXH quản lý trực tiếp để kiểm tra, đối soát dữ liệu kịp thời.