Nghị định số 283/2026/NĐ-CP (chính thức có hiệu lực từ ngày 10/09/2026) đã quy định chi tiết khung pháp lý xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Nhằm giúp người lao động và doanh nghiệp chủ động rà soát, tuân thủ đúng quy trình pháp lý và hạn chế rủi ro tài chính, TS24 xin hệ thống hóa các khung phạt và biện pháp khắc phục hậu quả quan trọng theo quy định mới nhất.
Mức xử phạt vi phạm áp dụng đối với người lao động
Đối với cá nhân người lao động, các hành vi gian lận thông tin hoặc không thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định sẽ đối mặt với mức phạt tiền từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng:
Hành vi kê khai sai sự thật: Tẩy xóa, sửa chữa hoặc cung cấp thông tin không chuẩn xác làm sai lệch hồ sơ đóng, hưởng BHXH, BHTN (ở mức độ chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự).
Vi phạm nghĩa vụ thông báo khi tìm được việc làm: Không chủ động báo cáo với tổ chức dịch vụ việc làm công lập trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp khi đã tìm được việc làm.
Không thông báo biến động thông tin trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp: Người lao động đang nhận trợ cấp thất nghiệp không khai báo kịp thời với cơ quan quản lý khi thuộc một trong các trường hợp:
Đã tìm được việc làm mới;
Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ Công an nhân dân hoặc tham gia dân quân tự vệ thường trực;
Bắt đầu hưởng lương hưu hàng tháng;
Tham gia các khóa học có thời hạn trên 12 tháng.
Trách nhiệm pháp lý và chế tài xử phạt đối với người sử dụng lao động
Nhằm thắt chặt kỷ cương trong công tác quản lý nhân sự và giải quyết chế độ cho nhân viên, doanh nghiệp vi phạm quy trình lập hồ sơ BHXH, BHTN sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng trên mỗi hồ sơ vi phạm đối với các nhóm hành vi sau:
Gian lận, làm giả hồ sơ hưởng chế độ:
Tạo lập hồ sơ giả mạo nhằm trục lợi tiền bảo hiểm;
Cố ý làm sai lệch thông tin, dữ liệu trong hồ sơ giải quyết chế độ BHXH, BHTN (chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự).
Trì hoãn, chậm trễ trong giải quyết chế độ cho người lao động:
Không lập danh sách người lao động tham gia bảo hiểm theo quy định;
Không khởi tạo hoặc nộp hồ sơ không đúng thời hạn pháp luật quy định để giải quyết quyền lợi BHXH cho nhân sự.
Khung phạt đối với các hành vi vi phạm về dữ liệu và hỗ trợ gian lận
Bên cạnh nghĩa vụ lập hồ sơ, các hành vi can thiệp trái phép vào hệ thống thông tin hoặc bao che cho vi phạm cũng bị xử lý nghiêm khắc với mức phạt tiền từ 2.000.000 đến 4.000.000 đồng:
Báo cáo sai sự thật, đăng ký thông tin không chính xác liên quan đến dữ liệu BHXH, BHTN.
Truy cập, khai thác hoặc chia sẻ cơ sở dữ liệu BHXH, BHTN khi chưa được sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền.
Thông đồng, móc nối với các tổ chức, cá nhân khác để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm.
Hành vi bao che, tiếp tay hoặc giúp sức cho các bên liên quan thực hiện gian lận BHXH, BHTN.
Biện pháp khắc phục hậu quả và mức phạt tối đa
Bên cạnh việc chấp hành hình phạt tiền, các cá nhân và tổ chức vi phạm bắt buộc phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả: Hoàn trả toàn bộ số tiền đã hưởng hoặc nhận sai quy định cho cơ quan BHXH, bao gồm:
Toàn bộ khoản tiền chế độ BHXH đã nhận không đúng đối tượng/mức hưởng;
Số tiền trợ cấp thất nghiệp đã thụ hưởng sai quy định;
Kinh phí hỗ trợ học nghề, nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động đã nhận trái quy định.
Lưu ý quan trọng đối với doanh nghiệp: Tổng mức phạt tiền đối với các hành vi vi phạm quy định tại mục người sử dụng lao động và hành vi vi phạm về dữ liệu nêu trên bị khống chế tối đa không quá 75.000.000 đồng.
Lời kết
Nghị định 283/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về tính minh bạch, chính xác và đúng thời hạn trong công tác kê khai hồ sơ bảo hiểm. Việc nắm rõ các mốc thời gian thông báo và tuân thủ chặt chẽ quy trình pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu công tác quản trị nhân sự, tránh các khoản phạt hành chính phát sinh mà còn đảm bảo tối đa quyền lợi hợp pháp cho người lao động.