Kỷ niệm 31 năm hình thành và phát triển (16/02/1995 - 16/02/2026), Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã khẳng định vị thế tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Từ những bước đi chập chững ban đầu, đến nay, ngành BHXH đã kiến tạo nên một hệ thống an sinh xã hội hiện đại, nơi dữ liệu trở thành mạch máu và trí tuệ nhân tạo (AI) là động cơ thúc đẩy sự minh bạch.
1. Dữ liệu "Đúng - Đủ - Sạch - Sống": Nền móng bền vững của hệ thống
Sau hơn ba thập kỷ, BHXH Việt Nam đã xây dựng thành công Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về Bảo hiểm – một trong sáu trụ cột dữ liệu cốt yếu của Chính phủ. Tính đến cuối năm 2025, ngành đã hoàn tất xác thực thông tin cho hơn 100,2 triệu công dân với CSDL quốc gia về dân cư.
Việc chuyển dịch từ quản lý bằng mã số BHXH riêng lẻ sang số định danh cá nhân (CCCD) không chỉ là sự thay đổi về mặt kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa chiến lược:
Định danh chính xác: Đạt tỷ lệ 99,63% người tham gia được xác thực, loại bỏ hoàn toàn tình trạng trùng lặp hồ sơ.
Ngăn chặn trục lợi: Hệ thống dữ liệu sạch giúp nhận diện và ngăn ngừa các hành vi gian lận danh tính một cách hiệu quả.
Đơn giản hóa thủ tục: Một mã số duy nhất kết nối trọn đời, cho phép người dân thực hiện các giao dịch an sinh một cách thông suốt.
2. Hiện thực hóa an sinh số qua Đề án 06
Những nỗ lực làm sạch dữ liệu đã chuyển hóa thành lợi ích trực tiếp cho người dân thông qua các tiện ích từ Đề án 06. Quy trình khám chữa bệnh BHYT giờ đây không còn phụ thuộc vào thẻ giấy truyền thống:
Khám chữa bệnh bằng CCCD: 100% cơ sở y tế đã tiếp nhận CCCD gắn chip, với hơn 344 triệu lượt tra cứu thành công, giúp tiết giảm tối đa thủ tục hành chính.
Liên thông dịch vụ công: Xử lý hàng triệu hồ sơ cấp thẻ BHYT cho trẻ em và các chế độ tử tuất hoàn toàn trên môi trường số.
Tích hợp hệ sinh thái VNeID: Với gần 50 triệu lượt truy vấn thông tin sổ BHXH và hơn 22 triệu người dùng đăng nhập VssID qua tài khoản định danh điện tử, BHXH Việt Nam đã thực sự đưa dịch vụ an sinh đến gần hơn với mỗi cá nhân.
3. Trí tuệ nhân tạo (AI): "Lá chắn" bảo vệ nguồn lực an sinh
Năm 2025 đánh dấu bước đột phá khi AI được ứng dụng sâu rộng vào công tác quản trị, thay thế các quy trình kiểm soát thủ công tốn kém:
Kiểm soát chi phí y tế: AI đã thực hiện rà soát hơn 736.000 hồ sơ hưởng trợ cấp ngắn hạn, phát hiện chính xác các trường hợp không có dữ liệu khám chữa bệnh tương ứng để kịp thời ngăn chặn tình trạng trục lợi quỹ.
Quản lý chế độ dài hạn: Thông qua việc kết nối dữ liệu dân cư theo thời gian thực, hệ thống đã phát hiện và thu hồi hàng tỷ đồng chi trả sai cho những trường hợp người hưởng đã qua đời nhưng không khai báo.
Nâng cao năng lực nhân sự: Các diễn đàn công nghệ và phong trào "Bình dân học vụ số" đã giúp hơn 3.500 viên chức làm chủ các thuật toán và ứng dụng AI vào nghiệp vụ chuyên môn hàng ngày.
4. Tầm nhìn 2026: Hoàn thiện hệ sinh thái an sinh thông minh
Bước sang năm 2026, BHXH Việt Nam đặt mục tiêu nâng cấp hạ tầng lên nền tảng điện toán đám mây tại Trung tâm dữ liệu quốc gia. Việc dịch chuyển này không chỉ giải quyết bài toán xuống cấp của thiết bị vật lý mà còn gia tăng khả năng bảo mật trước các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi.
Định hướng trọng tâm trong giai đoạn mới bao gồm:
Tối ưu hóa VNeID: Biến ứng dụng định danh thành "ví an sinh" điện tử, nơi mọi quyền lợi được quản lý và chi trả tự động.
AI toàn diện: Ứng dụng AI vào các phần mềm lõi như Thu, Sổ thẻ, và Giám định BHYT để đưa ra các cảnh báo rủi ro tức thời.
Thay đổi tư duy quản trị: Chuyển đổi từ xử lý hồ sơ sang làm chủ công nghệ, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất.
Hành trình 31 năm của BHXH Việt Nam là minh chứng cho tinh thần đổi mới sáng tạo không ngừng. Với nền tảng dữ liệu vững chắc và sự đột phá của AI, hệ thống an sinh xã hội nước nhà đang tiến nhanh vào kỷ nguyên số: Chuyên nghiệp, hiện đại và nhân văn.