Chính sách Bảo hiểm xã hội (BHXH) và Bảo hiểm y tế (BHYT) bắt buộc đối với nhóm đối tượng chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội. Nhằm giúp các chủ hộ kinh doanh nắm vững các quy định mới, chủ động kế hoạch tài chính và tuân thủ đúng pháp luật, TS24 xin chia sẻ bài viết tổng hợp toàn bộ thông tin cốt lõi dưới đây.
Lộ trình áp dụng đối với chủ hộ kinh doanh
Chính sách tham gia BHXH, BHYT bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh được thiết kế theo lộ trình linh hoạt nhằm tạo điều kiện cho các cơ sở kinh doanh từng bước thích ứng:
Giai đoạn 1 (Từ ngày 01/07/2025): Chính thức áp dụng bắt buộc đối với các chủ hộ kinh doanh thực hiện nộp thuế theo phương pháp kê khai. Nhóm này có mô hình vận hành và hệ thống sổ sách kế toán tương đối hoàn thiện, đáp ứng ngay điều kiện xác định căn cứ đóng.
Giai đoạn 2 (Từ ngày 01/07/2029): Mở rộng áp dụng bắt buộc đối với toàn bộ các chủ hộ kinh doanh còn lại. Trong giai đoạn chuyển tiếp trước mốc 01/07/2029, nhóm này vẫn được khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian hưởng chế độ an sinh.
Lưu ý: Quy định không áp dụng đối với những chủ hộ kinh doanh đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH/trợ cấp hằng tháng hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật.
Mức đóng hằng tháng và căn cứ xác định
Tổng tỷ lệ đóng BHXH và BHYT bắt buộc hằng tháng đối với chủ hộ kinh doanh là 29,5% tính trên mức thu nhập làm căn cứ đóng. Khoản chi phí này được phân bổ cụ thể vào các quỹ thành phần như sau:
Quỹ ốm đau, thai sản: 3%
Quỹ hưu trí, tử tuất: 22%
Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT): 4,5%
Lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng: Chủ hộ kinh doanh được chủ động chọn mức thu nhập căn cứ đóng nằm trong khung quy định:
Mức tối thiểu: Bằng 01 lần mức tham chiếu.
Mức tối đa: Bằng 20 lần mức tham chiếu.
(Ví dụ: Với mức tham chiếu hiện hành là 2.530.000 đồng/tháng, mức đóng hằng tháng của chủ hộ kinh doanh sẽ dao động linh hoạt từ 746.350 đồng/tháng đến tối đa 14.927.000 đồng/tháng tùy thuộc vào mức thu nhập lựa chọn).
Phương thức đóng linh hoạt cho chủ hộ kinh doanh
Để giảm áp lực dòng tiền và phù hợp với đặc thù quay vòng vốn trong hoạt động kinh doanh, pháp luật cho phép chủ hộ kinh doanh linh hoạt chọn một trong ba chu kỳ đóng:
Đóng hằng tháng
Đóng 03 tháng một lần
Đóng 06 tháng một lần
Thời hạn & Điều chỉnh:
Hạn nộp tiền chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng đã đăng ký.
Sau 12 tháng đóng liên tục theo mức đã chọn, người tham gia có quyền điều chỉnh lại mức thu nhập làm căn cứ đóng cho phù hợp với tình hình tài chính thực tế.
Quy trình và thủ tục đăng ký tham gia
Chủ hộ kinh doanh có thể thực hiện thủ tục kê khai và đăng ký tham gia thông qua hai hình thức:
Đăng ký trực tiếp với cơ cơ quan BHXH: Lập Tờ khai đăng ký tham gia BHXH dành cho cá nhân chủ hộ kinh doanh.
Đăng ký thông qua hộ kinh doanh: Thực hiện kê khai Tờ khai đăng ký tham gia BHXH của người sử dụng lao động kèm theo Danh sách người lao động tham gia (bao gồm chủ hộ và các lao động thuộc hộ kinh doanh).
Lời kết
Nắm rõ lộ trình, mức đóng cũng như phương thức tham gia BHXH, BHYT bắt buộc giúp các chủ hộ kinh doanh chủ động tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa kế hoạch tài chính cá nhân. Việc tham gia sớm không chỉ mang lại sự bảo vệ trước các rủi ro sức khỏe, thai sản ngắn hạn mà còn là khoản đầu tư an toàn cho nguồn thu nhập dài hạn khi về già.